Jak przygotować firmę do sprzedaży i kiedy zacząć
Najlepszą cenę dostaje firma przygotowana. Inwestor sprawdzi finanse, umowy i to, czy firma działa bez właściciela. Wszystko, co znajdzie nieuporządkowane, obniży cenę albo wydłuży rozmowy. Lepiej znaleźć to samemu, wcześniej.
Kiedy zacząć przygotowania do sprzedaży firmy?
Najlepiej 1–3 lata przed planowaną sprzedażą. Tyle trwa zmiana rzeczy, które naprawdę wpływają na cenę: przekazanie obowiązków właściciela zespołowi, uporządkowanie wyników, zmniejszenie zależności od jednego klienta. Inwestor patrzy na wyniki z kilku ostatnich lat, więc poprawa musi być widoczna w liczbach, a nie tylko w planach.
Co uporządkować w finansach?
- Wyniki, które da się szybko pokazać. Comiesięczne zestawienia sprzedaży, kosztów i zysku, najlepiej w podziale na produkty albo klientów.
- Koszty prywatne poza firmą. Samochody, telefony i wydatki rodziny w kosztach firmy zaniżają zysk, od którego liczy się cenę.
- Jedna, czytelna struktura. Jeśli działalność jest rozłożona na kilka spółek albo majątek (np. nieruchomość) należy do właściciela prywatnie, trzeba zdecydować, co jest na sprzedaż.
- Zaległości. Sporne należności, stare zapasy, nierozliczone pożyczki między firmą a właścicielem.
Co uporządkować w umowach i sprawach prawnych?
- Umowy z najważniejszymi klientami i dostawcami: czy są na piśmie, na jak długo i czy nie wygasają przy zmianie właściciela.
- Umowy z kluczowymi pracownikami, w tym zakaz konkurencji tam, gdzie ma to znaczenie.
- Prawa do znaku towarowego, domen, oprogramowania i projektów: czy należą do firmy, a nie do osób prywatnych.
- Pozwolenia, koncesje, tytuły do nieruchomości.
Jak zmniejszyć zależność firmy od właściciela?
Inwestor kupuje firmę, która ma działać po odejściu właściciela. Jeśli wszystkie relacje z klientami, ceny i decyzje są w jednej głowie, zapłaci mniej albo zwiąże właściciela umową na kilka lat. Pomaga: zespół, który prowadzi sprzedaż i produkcję samodzielnie, spisane sposoby działania i klienci, którzy znają w firmie kogoś poza właścicielem.
Czy forma prawna ma znaczenie?
Tak. Inwestorzy najczęściej kupują udziały w spółce (np. z o.o.). Jednoosobową działalność zwykle trzeba przed sprzedażą przekształcić, a to wymaga czasu i ma skutki podatkowe, które warto policzyć z wyprzedzeniem.
Co, jeśli nie mam kilku lat?
Zaczynamy od tego, co jest. Nawet w kilka miesięcy da się przygotować wiarygodne liczby, zebrać dokumenty, które inwestor i tak zażąda, i nazwać słabe punkty, zanim zrobi to kupujący. Sprawa, o której sprzedający mówi sam i ma na nią wyjaśnienie, kosztuje mniej niż ta, którą inwestor odkrywa w trakcie badania firmy.
Od czego zacząć?
Krótka rozmowa nic nie kosztuje. Opowiesz, w jakim miejscu jest firma. Powiemy, co jest realne i od czego zacząć.