Jak sprzedać firmę: etapy, czas i najczęstsze błędy
Sprzedaż firmy składa się z kilku etapów, które idą po kolei. Poniżej każdy z nich: co się w nim dzieje, ile trwa i co najczęściej idzie źle.
Ile trwa sprzedaż firmy?
Od pierwszej rozmowy z inwestorami do podpisania umowy mija zwykle 6–12 miesięcy. Do tego dochodzi przygotowanie firmy, które warto zacząć wcześniej, czasem nawet 1–3 lata przed sprzedażą. Im lepiej firma jest przygotowana, tym krócej trwa sama sprzedaż i tym mniej niespodzianek po drodze.
Jak wygląda sprzedaż firmy krok po kroku?
- Przygotowanie i wycena. Ustalamy, ile firma jest warta, co podnosi jej cenę, a co ją obniża, i co da się poprawić przed rozmowami.
- Materiały dla inwestorów. Powstaje krótka informacja bez nazwy firmy oraz szczegółowy opis, który inwestor dostaje dopiero po podpisaniu umowy o poufności.
- Lista inwestorów i pierwsze rozmowy. Wybieramy, komu pokazać firmę: inwestorom branżowym, funduszom, inwestorom z zagranicy. Rozmawiamy z kilkoma naraz.
- Oferty wstępne. Inwestorzy podają cenę i warunki. Na tym etapie oferty nie są jeszcze wiążące, ale pokazują, kto traktuje sprawę poważnie.
- Badanie firmy. Wybrany inwestor (albo kilku) sprawdza finanse, umowy, podatki i sprawy prawne. To etap, na którym wychodzą wszystkie nieuporządkowane sprawy.
- Negocjacje i umowa. Ustalamy cenę, sposób zapłaty i odpowiedzialność sprzedającego po transakcji. Za stronę prawną odpowiada u nas adwokat.
- Zamknięcie. Zapłata i przekazanie firmy, czasem po spełnieniu warunków zapisanych w umowie.
Czy pracownicy i klienci dowiedzą się, że firma jest na sprzedaż?
Nie muszą. Pierwsza informacja dla inwestorów nie zawiera nazwy firmy. Szczegóły dostaje tylko ten, kto podpisał umowę o poufności, a dane najbardziej wrażliwe (klienci, ceny, wynagrodzenia) ujawnia się dopiero na końcu, najpoważniejszym kandydatom. W firmie o sprzedaży wie zwykle tylko właściciel i jedna, dwie zaufane osoby.
Co najczęściej psuje sprzedaż firmy?
- Rozmowa z jednym kupującym. Bez konkurencji inwestor dyktuje cenę i tempo.
- Nieuporządkowane finanse. Jeśli wyników nie da się szybko pokazać i obronić, inwestor obniża cenę albo się wycofuje.
- Firma zależna od właściciela. Gdy wszystkie relacje i decyzje są w jednej głowie, inwestor płaci mniej albo wiąże właściciela na lata.
- Słabsze wyniki w trakcie rozmów. Właściciel zajęty sprzedażą przestaje pilnować firmy, a inwestor patrzy na bieżące miesiące.
- Oczekiwania cenowe bez pokrycia w wynikach. Inwestor liczy cenę z wyników firmy, więc oczekiwania warto z nimi zestawić przed rozmowami.
Co się dzieje z właścicielem po sprzedaży?
To zależy od inwestora i od tego, czego chce właściciel. Często zostaje w firmie na okres przejściowy, żeby przekazać relacje i wiedzę. Część ceny bywa płatna później albo zależy od wyników firmy po transakcji. Te warunki ustala się w negocjacjach, dlatego warto wiedzieć z góry, na czym właścicielowi zależy najbardziej: na cenie, na szybkim odejściu czy na przyszłości firmy i ludzi.
Po co doradca przy sprzedaży firmy?
Doradca prowadzi cały proces: przygotowuje materiały, dociera do inwestorów, pilnuje, żeby rozmawiało kilku naraz, i negocjuje warunki. Właściciel w tym czasie prowadzi firmę, bo jej wyniki w trakcie rozmów wpływają na cenę.
Od czego zacząć?
Krótka rozmowa nic nie kosztuje. Opowiesz, w jakim miejscu jest firma. Powiemy, co jest realne i od czego zacząć.